Voor basisscholen in Amsterdam is er heel veel natuur en milieu educatie aanbod. Van boerderijlessen tot wandelingen in de schoolomgeving, van appeltaart- tot roofvogelles. (Kinder)boerderijen, schooltuinen, natuurspeelplaatsen en duurzame broedplaatsen ontvangen graag klassen en bieden een uitdagend en leerzaam programma. Een groot deel van het aanbod is opgenomen in het basispakket NME van de gemeente Amsterdam, waar alle Amsterdamse basisscholen kosteloos gebruik van mogen maken. Op www.ndegids.nl/amsterdam vind je een overzicht van al het NDE-aanbod voor basisscholen in Amsterdam. Je kunt in deze online database zoeken op thema, trefwoord, niveau en locatie, en direct reserveren. Zo vind je bijvoorbeeld gemakkelijk een leuke gastles bij de inspiratietas die je leent in de NatuurMEdiatheek. Of andersom, want ook al het NatuurMEdiatheek aanbod voor basisonderwijs is te vinden en reserveren via de NDE-gids!website: NDEgids.nl ContactHeeft u vragen of opmerkingen over de

Naast het aanbod kunt u ook het gehele jaar voor allerhande vragen bij ons terecht. We kunnen u ondersteuning en advies geven bij een eigen project of projecten uit uw onderwijsmethode. Bijvoorbeeld bij het vergroenen van het schoolplein, de invulling van een duurzame projectweek of het kiezen van een nieuwe methode voor natuur- en duurzaamheidsonderwijs. In overleg wordt bekeken op welke wijze wij u van dienst kunnen [email protected]  | 0297- 273692 

Naast ons aanbod kun je het hele jaar door bij ons terecht met al je vragen! We staan klaar om je te ondersteunen en adviseren bij jouw project. Denk bijvoorbeeld aan een kledingruil, ondersteuning bij het vergeroenen van de school, het organiseren van een duurzame projectweek, of het kiezen van een nieuwe methode voor natuur- en techniekonderwijs. Samen bekijken we hoe we jou het beste kunnen helpen. Neem gerust contact op via [email protected] of bel naar 0346 554406. We horen graag van je! 

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen, LET OP: Het terrarium is zwaar (13 kg) en heeft een omvang van 60x30x45cm. De vuurbuikpadden mogen niet gehanteerd worden door kinderen. 

CNDE de Zwanebloem biedt een vervoersdienst voor leskisten en materialen. Wij komen dan bij jouw school langs. Je hoeft het uitleenmateriaal niet zelf op te halen. Je betaalt voor deze service slechts €16,- (incl. btw) per rit en per adres. Dat betekent dat als je meerder kisten per rit bestelt dat de kosten gelijk blijven.Vervoersdienst geldt voor alle leskisten en materialenAls je gebruik maakt van de vervoersdienst dan betekent dat, dat alle leskisten die je komend schooljaar reserveert bij CNDE de Zwanebloem door ons worden afgeleverd en opgehaald. Het is niet mogelijk om een deel van de bestelling te laten bezorgen, een deel zelf op te halen en weg te brengen.Wanneer is de vervoersdienst?Voor een reguliere uitleenperiode van 3 weken zal de zending vóór 16.00 uur op maandagmiddag worden afgeleverd op school en op donderdag vanaf 8.30 uur weer worden opgehaald.Als u gebruik wilt maken van deze service, vragen we u om het ‘aanmeldformulier

Op vrijdag 10 oktober 2025 is het de Dag van de Duurzaamheid. We kunnen scholen ondersteunen bij dit initiatief. Laat het via een reservering op dit item weten dat u geinteresseerd bent.meer informatie: https://dagvandeduurzaamheidonderwijs.nl/

Op  vrijdag 10 oktober 2025 is het weer de Dag van de Duurzaamheid. Op deze dag doen duizenden scholen mee aan een duurzame actie.We staan met elkaar voor grote duurzame uitdagingen. Denk bijvoorbeeld aan energie, klimaat, gezondheid en armoede (de SDG’s). In de samenleving van morgen is duurzaamheid het nieuwe normaal. Het is daarom belangrijk dat kinderen duurzaamheid nu al als het nieuwe normaal zien en dat ze ervaren dat hun handelen er toe doet. De Dag van de Duurzaamheid geeft hier een jaarlijkse impuls aan.Stichting Code Groen educatie kan activiteiten rond dit thema organiseren op uw school. U kunt uw belangstelling tonen door in te schrijven. Wij nemen vervolgens contact met u op voor de afstemming.

Doel: Leerlingen wordt het begrip duurzaamheid uitgelegd en er wordt handeliingsperspectief geboden.

Onze Biesboschgids (lees professor) komt naar uw school om de kinderen te vertellen over de Biesbosch. Onze Biesboschdieren hebben trucjes ontwikkeld en de gids wil daar graag over vertellen aan de hand van een presentatie. De kinderen kunnen zien hoe het werkt door zelf te ontdekken. Creatief, leerzaam en inspirerend! Deze les bestaan uit 2 delen, deze gastles op school en het programma op locatie: Biesboschprofessor les 2. Reserveer na het boeken van deze gastles ook gelijk deel 2.

Doel: De kinderen leren over de Biesbosch, ligging, getijden, delta.De kinderen leren trucs die de de biesboschbewoners doen om te overleven.Wat kunnen wij leren van deze trucs en wat hebben wij, mensen er mee gedaan?

Inhoud: Het programma bestaat uit twee onderdelen:Een introducties op school, verzorgd door een echte Biesboschprofessor. Deze deskundige neemt de leerlingen op speelse en interactieve wijze mee in hoe dieren en planten problemen oplossen. (Deze les hebben jullie gehad)Een excursie in de Biesbosch, waar de groep op zoek gaat naar slimme trucs in de natuur. Welke planten hebben de beste beschermingsstrategieën? Hoe gebruiken dieren hun vorm om te overleven? En welke ideeën kunnen wij daarvan afkijken?Tijdens deze ontdekkingstocht leren de kinderen niet alleen kijken, maar écht zien. Ze ervaren hoe vernuftig de natuur werkt en hoe inspirerend dat is voor mens en techniek. Een leerzame, creatieve en verrassende ervaring die perfect past bij onderzoekend leren en thematisch onderwijs – ideaal voor een bijzondere en betekenisvolle uitstap met de middenbouw.

Kom mee naar buiten en zie wat er gebeurt als je het prikkeldraad vervangt door heggen. Kinderen ontdekken dat heggen veel beter functioneren dan prikkeldraad.Onderwerpen: waarvoor dienen de heggen, hoe groeit een heg een heel jaar rond, wat leeft er in een heg, planten bloemen rondom de heg, kringloop voedselweb, heggen planten , onderhouden , vlechten.Ook wordt het landschap beleefd: biologisch dynamische landbouw met prachtige bloeiende akkerranden die zorgen dat de oude prachtige granen niet aangetast worden.Kom de nieuwe landbouw ontdekken en bewonderen. Zie  hoe nieuwe landbouw werkt!. Hier werkt de natuur voor ons.

Deze activiteit is eerder tijdens de Kinderboekenweek aangeboden, maar is ook uitermate geschikt om op andere momenten in het schooljaar in te zetten, bijvoorbeeld tijdens de Buitenlesdag, Meester- en Juffendag, jaarsluiting ...... In bomen klimmen, diersporen zoeken, hutten bouwen, zandkastelen maken, picknicken in het park of vogels spotten en een moestuintje maken in je eigen tuin. De natuur is overal om ons heen. Buiten is er van alles te ontdekken en te doen.In het Speelwoud in Wilnis zetten we gi-ga-gave avonturen uit. Wil je woeste buitenavonturen beleven? Kom dan apenkooien in het groen! Dit keer niet in de gymzaal maar heerlijk buiten! 

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.

Kom een bezoek brengen aan de Kinderboerderij! Er is van alles te zien. U kunt zelf met de groep komen en de boerderij bezoeken en binnen en buiten de dieren bewonderen. Het is fijn wanneer u vooraf laat weten wanneer u met de klas wilt komen, zodat de medewerkers van de Kinderboerderij hiervan op de hoogte zijn en zij tevens ervoor kunnen zorgen dat er niet te veel groepen op eenzelfde tijdstip naar de boerderij komen. Bij de dierenverblijven hangt veelal informatie over een diersoort. Wanneer u vooraf met de leerlingen op school het bezoek voorbereid, door bijvoorbeeld binnen een thema zich te verdiepen in de boerderij of de dieren, is dit natuurlijk van meerwaarde voor het bezoek.

Inhoud: Â

Met een schoolreisje naar Burgers’ Zoo komen de kinderen oog in oog te staan met haaien, stokstaartjes en aardvarkens. Om van tevoren alvast in de stemming te komen kun je een expert uitnodigen in de klas. Hij/Zij vertelt alles over de dierentuin en kinderen kunnen al hun vragen stellen. Je kunt ook met de kinderen van tevoren aan het werk met een van de lespakketten.  Meer informatie en boekingsformulier: www.burgerszoo.nl/scholen 

Met een schoolreisje naar Burgers’ Zoo komen de kinderen oog in oog te staan met haaien, stokstaartjes en aardvarkens. Om van tevoren alvast in de stemming te komen kun je een expert uitnodigen in de klas. Hij/Zij vertelt alles over de dierentuin en kinderen kunnen al hun vragen stellen. Je kunt ook met de kinderen van tevoren aan het werk met één van de lespakketten.  Meer informatie en boekingsformulier: www.burgerszoo.nl/scholen 

Met een schoolreisje naar Burgers’ Zoo komen de kinderen oog in oog te staan met haaien, stokstaartjes en aardvarkens. Om van tevoren alvast in de stemming te komen kun je een expert uitnodigen in de klas. Hij/Zij vertelt alles over de dierentuin en kinderen kunnen al hun vragen stellen. Je kunt ook met de kinderen van tevoren aan het werk met één van de lespakketten.  Meer informatie en boekingsformulier: www.burgerszoo.nl/scholen 

Met een schoolreisje naar Burgers’ Zoo komen de kinderen oog in oog te staan met haaien, stokstaartjes en aardvarkens. Om van tevoren alvast in de stemming te komen kun je een expert uitnodigen in de klas. Hij/Zij vertelt alles over de dierentuin en kinderen kunnen al hun vragen stellen. Je kunt ook met de kinderen van tevoren aan het werk met één van de lespakketten.  Meer informatie en boekingsformulier: www.burgerszoo.nl/scholen 

Wil je schooltuinieren maar weet je niet precies hoe? Moestuincoaches in Friesland helpen je graag op weg! Zij kunnen helpen met:Moestuinieren op het schoolpleinVerzorgen van gastlessenMet de klas een bezoek brengen aan de moestuin.Tip: Je kunt de ‘Lekker Naar Buiten’-bijdrage bij Jong Leren Eten aanvragen voor de inzet van een Moestuincoach. https://www.jonglereneten.nl/stimuleringsbijdrage-lekker-naar-buitenKlik voor meer informatie op de oranje button.

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.LET OP: Het terrarium is zwaar (13 kg) en heeft een omvang van 60x40x40cm. De skink wordt vervoerd in een apart vervoershok en moet door de leerkracht zelf worden overgeplaatst naar het terrarium.

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.LET OP: Dieren hebben ruimte  nodig. Je krijgt een hok met een ren mee. Daarvoor is een plek nodig van 145 cm x 85 cm. Maak hiervoor ruimte in de klas. 

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.LET OP: Het terrarium is zwaar (13 kg) en heeft een omvang van 60x40x40cm. De slang wordt vervoerd in een apart vervoershok en moet door de leerkracht zelf worden overgeplaatst naar het terrarium.

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst deels overwinnen.LET OP: Het terrarium is zwaar (13 kg) en heeft een omvang van 60x40x40cm. De waterschildpad mag niet worden gehanteerd door kinderen. 

Per dag gooien we gemiddeld een ruime kilo per persoon aan spullen weg. Slechts 60 procent hiervan wordt op de goede manier, gescheiden, ingezameld. Hierdoor kan veel afval niet goed hergebruikt of gerecycled worden.Deze themakist bevat allerlei materialen over het thema afval. Denk aan vuilniszakken, afvalknijpers, prullenbakjes, afbraaktijdenposter enzovoort. De kist bestaat uit een basisles waarin het thema afval geïntroduceerd wordt. Daarnaast bevat de kist een aantal opdrachtkaarten waaruit een keuze kan worden gemaakt. Ook zijn er achterin de handleiding lessuggesties opgenomen. Zo bepaal je als leerkracht zelf hoe uitgebreid je met het thema aan de slag wilt gaan.Tijdens het werken met deze themakist ontdekken de kinderen welke afvalstromen er zijn, en hoe ze  zelf hun afval kunnen scheiden. Ook leren ze waarom het scheiden en hergebruiken van afval zo belangrijk is. Ze onderzoeken hoe ze zelf een bijdrage kunnen leveren aan het verminderen van afval en zorgen voor een

Doel: De kinderen leren in welke stroming afval gesorteerd kan worden en waarom dit van belang isDe kinderen leren manieren om minder afval te producerenDe kinderen helpen zwerfafval te verminderen

Inhoud: 6 opdrachtkaartenMaterialen om buiten afval op te ruimenAfval en prullenbakjes om dit in te scheidenverschillende spellen over afval: Verwerking, scheiden, afbraaktijden, zwerfafvalmaterialen voor een wormenhotelBoeken over afval

Bomen spreken tot de verwondering! Ze zijn groot, mooi en er wonen verschillende dieren in. Iedere boom is anders. Een boom verandert met de seizoenen en geeft ons voedsel en schaduw. Genoeg redenen om met de kinderen aan de slag te gaan met het thema bomen.In deze themakist vind je verschillende materialen rondom het thema bomen. Zo zijn er materialen om een thematafel van te maken. Bijvoorbeeld de boomstronk met kleine bosdierknuffeltjes of verschillende boomschijfjes en bladeren. Ook zit er spelmateriaal in de kist.

Doel: De kinderen maken kennis met verschillende bomen en de funcie hiervan

Bomen, je ziet ze overal. Bomen zijn mooi om naar te kijken, je kunt er onder schuilen tegen zon of regen, het is een huis voor heel veel dieren enzovoort. Bomen zijn heel belangrijk voor de mens. In deze inspiratiekist vindt u een map met ideeën voor activiteiten over bomen. Door deze activiteiten leren de kinderen over de verschillende bomen en hun functie. In de kist zitten concrete materialen voor een kijktafel, doe- en ontdekhoek en om mee op bomenonderzoek te gaan.

Doel: De kinderen leren verschillende bomen en hun eigenschappen kennen. Ze kunnen onderzoek doen aan een boom en vertellen welke boom het is.

Inhoud: Handleiding inspiratiekistLesmap ‘Bomen in de kunst’Boek ‘Bomen herkennen’13 boomschijven van verschillende bomen6 boomhoogtemeters4 meetlinten, 5 m1 meetlint 1m1 diktemeter2 puzzelsDominospel Memoriespel

In deze themakist zitten materialen om het thema kriebelpoten vorm te geven. Denk aan materialen voor op een thematafel zoals knuffelbeesten, maar ook aan veldwerkmateriaal zoals loeppotjes. Voor de taalles zitten er fotokaarten, een letterrups en woordkaarten in de kist. Ook zijn er verschillende boeken, werkbladen en spelletjes toegevoegd.De basis van deze themakist is het prentenboek “kriebelpoten” waarin poes Lika allerlei beestjes tegenkomt. Hoe heten deze beestjes? En kunnen de kinderen die zelf ook vinden? Dat is de kern van de themakist. Er zijn ook een aantal opdrachtkaarten, waarbij de kinderen zorgen voor een fijne leefomgeving voor de insecten.Daarnaast zijn er in deze handleiding een aantal lessuggesties opgenomen waarmee je in de klas aan de slag kunt gaan.

Doel: Met deze themakist kunnen de leerlingen veelvoorkomende dieren in hun omgeving benoemen.Met deze themakist werken de leerlingen aan taalontwikkeling en woordenschatDe kinderen leren hoe ze beestjes kunnen oppakken, observeren en bewarenDe kinderen leren over de leefomgeving van de beestjes en hoe ze een fijne leefomgeving kunnen maken (biodiversiteit)

Inhoud: Prentenboeken o.a. KriebelpotenInformatieve boekenDiverse dierenknuffels ter ondersteuning van het verhaalWoordkaarten ter ondersteuning van het verhaalLetterrups met afbeeldingskaartenWoordrups met afbeeldingskaartenStempelsAquariumbakjes en verschillende onderzoeksmaterialenUSB-stick met het voorgelezen verhaal van Kriebelpoten en Rupsje Nooit Genoeg en korte filmpjes en werkbladen.

Vogels, je ziet en hoort ze veel. Vooral in het bos, of bij de Randmeren, maar ook in de woonwijken rond school kun je vogels tegenkomen. In deze themakist vind je materialen om in de klas met het thema vogels aan de gang te gaan. Denk aan verrekijkers, zoekkaarten, posters, veren, een vogelnestje, boeken over vogels en beelden van vogels.De kist bestaat uit een basisles waarin verschillende vogels aan bod komen. De klas wordt opgedeeld in groepjes, ieder groepje gaat op zoek naar informatie over een ander soort vogel. Ze maken hiervan een poster, zo krijg je een soort zoekkaart voor vogels in de klas. Verder zijn er verschillende opdrachtkaarten waaruit een keuze gemaakt kan worden. Ga naar buiten om vogels te herkennen, volg de nesten van vogels via de webcam en help de vogels in de winter. Je kunt onderzoek doen naar veren en meer te weten komen over de trekvogels. Achterin de handleiding zijn nog lessuggesties en digitaal materiaal opgenomen. Zo bepaal je als leerkracht zelf hoe ui

Doel: De leerlingen leren:een aantal vogelsoorten uit de schoolomgeving benoemen en herkennen aan specifieke kenmerken en leefomgevingeen verrekijker op de juiste wijze hanterende functie van veren onderzoeken en leren dat er verschillende soorten veren zijn. waarom vogels trekken van noord naar zuid en v.v. hoe het broeden van vogels eruit ziet

Inhoud: 8 Verrekijkers in tasjeBoek Natuurdetective Vogelkijker, David BurniePoster Vogels van dorpen en steden6 Mapjes met verenMap met daarin:Handleiding8 Zoekkaarten Vogels 1 en 28 Instructiekaarten Verrekijker12 Fotokaarten1 Poster Vogels 1 en 26 Werkbladen9 Onderzoekskaarten3 Evaluatiebladen2 Kluskaarten

Hoe komt het dat er altijd water in de zee zit? Waarom raakt het water nooit op? En hoe ontstaat regen? In deze kist leren de kinderen alles over de waterkringloop.In de basisles wordt de waterkringloop uitgelegd en inzichtelijk gemaakt met mooie duidelijke platen en pijlen. Daarna kunnen de kinderen in groepjes aan de slag met verschillende opdrachtkaarten. Zo maken ze hun eigen waterkringloop in een zakje, bekijken ze de kringloop van ons kraanwater, maken een eigen waterfilter, onderzoeken hoe regenwater zijn weg naar het grondwater vindt en ontdekken ze hoe ze kunnen helpen om goed om te gaan met extreme regen of extreme droogte.                                                                                                      &n

Doel: De leerlingen krijgen inzicht in de waterkringloopDe leerlingen leren wat de begrippen verdampen en condenseren inhoudenDe leerlingen krijgen inzicht in hoe water zich gedraagt in een stenige of groene omgeving en en wat de gevolgen hiervan kunnen zijn.De leerlingen denken na over een fijne leefomgeving waar ruimte is voor het regenwater.

Inhoud: Handleiding, platen over de waterkringloop, opdrachtkaarten met de materialen erbij, boeken over het themamaterialen om een eigen waterfilter te maken, zakjes om de waterkringloop mee na te bootsen, een bak met een stenen tuin en een bak met een 'gras' tuin om het verschil te laten zien in het opnemen van water. enz.

Niets is zo veranderlijk als het weer! Op de basisschool komt het onderwerp weer vaak meerdere keren aan bod. In deze themakist vind je materialen die je kunt gebruiken wanneer je in de klas werkt over het thema weer. Er is 1 basisles en er zijn verdiepende opdrachtkaarten.In de kist zitten thermometers, regenmeters en windvaantjes. Hiermee kan de klas een eigen weerstation maken en een weerdagboek bijhouden. Dit kun je naar eigen inzicht inzetten. Daarnaast zit er materiaal in de kist voor het maken van een thematafel, zoals weerkaarten, een weerstation, een paraplu, zonnebril, handschoenen, een weerbord enzovoort.Wil je wat gerichter aan het werk? Er zitten een aantal opdrachtkaarten bij de themakist waarmee de kinderen zelfstandig een weeronderzoek kunnen doen. De opdrachten in de kist sluiten aan op kerndoel 43 (weer).

Doel: de verschillende onderdelen van een weerbericht kennen (temperatuur, windrichting, windkracht, wolken/zon, neerslag)deze weeraspecten zelf te meteneen weerkaartje bij het weerbericht te maken en te interpreterenzelf een weerbericht op te stellen en hierbij een weerkaatje op te stellenDe invloed van de stand van de zon t.o.v. de aarde op de seizoenen

Inhoud: o.a.digitaal weerstation, thermometer, windvaan, regenmeter, houten weerstation, boeken over het weer, grafieken om het weer op bij te houden, materialen om een weerbericht mee op te stellen, globe, kompas, houten weerset enz.

De kinderen staan oog in oog met de wandelende tak. Waarom hebben sommige wandelende takken rode okseltjes? Hoe kan het dat ze ondersteboven aan een blad blijven hangen en is het waar dat zowel vrouwtjes als mannetjes ‘baby-takjes’ kunnen krijgen? Op deze en nog veel meer bijzondere weetjes krijgen de kinderen antwoord tijdens deze interactieve workshop. Tussendoor leren de kinderen ongemerkt wat de kenmerken van een insect zijn en tot slot maken ze hun eigen toffe takken.Ben je geïnteresseerd in deze leuke en leerzame natuurworkshop voor jouw groep/ groepen, geef dit dan door aan de NME coördinator op jullie school. Ben jijzelf degene die dit coördineert voor jullie school, stuur dan een mailtje naar [email protected]. De Natuurklas zal dan laten weten of deze lessen dit schooljaar nog kosteloos op jullie school kunnen worden gegeven. Dit hangt af van de het programma dat al met jullie school hebben ingepland. Mocht jouw school al het maximale a

CNDE De Zwanebloem verzorgt een divers aanbod voor natuur- en duurzaamheidseducatie in de regio Midden-Holland. Hiervoor werken we samen met verschillende partners en aanbieders uit de regio. De gemeentes geven ons opdracht om het onderwijs te ondersteunen.LesaanbodElk schooljaar wordt gekeken of het lesaanbod nog past binnen de kerndoelen en de huidige tijdsgeest. Soms worden lessen vernieuwd of komen er compleet nieuwe lessen bij. Zo blijft het aanbod interessant en boeiend. En helemaal van deze tijd.Alle basisscholen in de regio ontvangen in juni een gids met het jaarprogramma. Bekijk hier de PDF.Les en uitleenmateriaal reserverenBij De Zwanebloem kun je naast informatie over het lesaanbod, ook terecht voor het lenen van lesmateriaal.Op deze website kun je eenvoudig lessen en materialen reserveren. Er kan bijvoorbeeld gefilterd worden op: leerniveau, thema, jaarthema, methode en lesmaterialen. Zo is het eenvoudig om lessen en lesmaterialen te reserveren voor een speci

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.LET OP: Dieren hebben ruimte  nodig. Je krijgt een hok met een ren mee met 2 cavia's. Daarvoor is een plek nodig van 170cm x 120 cm. Maak hiervoor ruimte in de klas. 

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.let op: het hok is 60x30x33cm

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.LET OP: Dieren hebben ruimte  nodig. Je krijgt een hok met een ren mee met 2 konijnen. Daarvoor is een plek nodig van 170cm x 120 cm. Maak hiervoor ruimte in de klas. 

Door voor een dier te zorgen leren kinderen dat dieren andere dingen nodig hebben dan zijzelf, en dat de belangen van een dier soms voor hun eigen wensen gaan. Doordat het dier langere tijd in de klas is, kunnen ook kinderen die angstig zijn het dier beter leren kennen en misschien hun angst overwinnen.let op: het hok is 60x30x33cm

Een vogelnestje 'versierd' met zwerfafval. Het maakt de leerlingen duidelijk wat er met ons zwerfafval kan gebeuren.

'Winter' Vogels in vogelvluchtVogels zijn bijzonder! Er zijn veel verschillende soorten vogels. Sommige blijven het hele jaar in Nederland en andere trekken er in het najaar graag op uit naar verre oorden of komen juist naar Nederland. Tijdens deze les bespreken we de verschillende wintervogels bij ons in de buurt. Ook hebben we het over roofvogels en de uil. Na de theorie gaan we uilenballen pluizen en leren we alles over wat en hoe de uil eet.

Eric Carle heeft het prentenboek “Alles voor een pannenkoek” geschreven. Hannes uit het boek wil een pannenkoek als ontbijt. Maar voordat hij die kan eten moet hij alle ingrediënten verzamelen. Met de spullen uit de leskist en het boek kun je met de kinderen nagaan waar de ingrediënten vandaan komen en alles verzamelen. Als besluit kan dan ‘eindelijk’ een pannenkoek worden gebakken en opgegeten.werkwijzeOp school: verschillende hoekjes in de klas waar kinderen aan het werk kunnen, b.v. malen, kneden etc. Of roulerend in kleine groepjes langs alle ingrediënten. De handleiding geeft enkele lessuggesties en wat creatieve uitbreidingen.Op locatie je kunt ook op de (kinder-)boerderij diverse opdrachten uitvoeren zoals eieren rapen, kippen voeren etc. Overleg dit tijdig met de beheerder, tel 518 809.

Doel: De kinderen• ervaren dat er veel nodig is voor ons dagelijks eten;• komen in contact met enkele planten en dieren die voor ons voedsel ‘zorgen’.

Inhoud: 1 handleiding1 set kleurenkopies in kunststof hoesje1 graanmolen1 gebruiksaanwijzing graanmolen1 kookplaat (elektrisch)1 gebruiksaanwijzing kookplaat1 koekenpan1 koker met tarwehalmen1 bus meel1 bus tarwekorrels1 bus kippenvoer1 bus zemelen1 zeef1 pollepel1 kunststof schuimspaan1 houten schuimspaan1 garde1 eierrek1 beslagkom

De leskist Bezige Bijen behandelt het leven van de honingbij, het werk van de imker en de leefomgeving van de bij. Er wordt gewerkt volgens de concept-context benadering. De context is de eigen omgeving, de tuin. Met het werken met deze kist leren de kinderen over de relatie tussen:·         De bijen onderling·         De bijen en de imker·         De bij en zijn omgeving en wat zij zelf voor de bijen kunnen doen.

Doel: Met het werken met deze kist leren de kinderen over de relatie tussen:· de bijen onderling· de bijen en de imker· de bij en zijn omgeving en wat de leerlingen zelf voor de bij kunnen doen

Inhoud: * Handleiding* 2x Plaat Het leven van Bezige Bijen* Plaat Korf met 7 losse bijen (A3)* Tijdstrook Het leven van de werkster Materialen Les 1 opdrachtencircuit: CD met geluid, internetlinks en kopieerbladen.Boeken ‘ De bijenkast ‘ en ‘ Bijen ’ (poot voor poot)Centraal in de klas:2x Het leven van Bezige Bijen (A3)A3 Plaat Bijenkorf met set losse bijentijdstrook Opdracht 1· doosje bijen op naald gezet· doosje 1 met broedraat met moerdop· kijkkaart 1 Koningin· boek ‘De bijenkast’ blz. 8-11 Opdracht 2· doosje bijen op naald gezet· doosje 2 met broedraat darrencellen· kijkkaart 2 Dar Opdracht 3· doosje bijen op naald gezet· vleugel op glas· loep· kijkkaart 3.1 Paspoort· kijkkaart 3.2 Poetsbij Opdracht 4· doosje 4 met raat· kijkkaart 4.1 Voedbij· kijkkaart 4.2 Voedbij Opdracht 5nodig:· bijenkast met raam met kunstraat en uitgewerkte raat (5a en 5 b)· kijkkaart 5 Bouwbij Opdracht 6· breinaald· haaknaald· stuk stof (jute of stramien)· Kijkkaart 6.1 Bewaakbij· Kijkkaart 6.2 Vijanden Opdracht 7· pot honing en toast *· potje stuifmeel· kijkkaart 7 Haalbij· potje propolisMaterialen bij les 2 ‘Bij de imker’Cd met Powerpoint presentatieImkerjas met kapPijp / berokerontzegelvorkbijenkast (6 ramer) met ramen en raat(spullen als was, kaars of andere materialen uit de kast??) Materialen les 3 Boeken De bijenkast door L. Rogez - Deltas Belgie , 2003Bijen; serie Poot voor poot door P. Starosta Biblion Uitgeverij, Leidschendam, 2004Cd met digitale bestanden- Bijengezoem voor de introductie- Werkbladen- Links naar filmpjes op internet- ToetsExtra: Dvd Max in bedrijf: De Traay Lelystad

 De materialen in de kist nodigen uit om zich te verbazen over wat ze met bijen te maken hebben. Door het verhaal 'Bijengeheimen' belanden de leerlingen vervolgens op een speelse manier in de bijenwereld. Met behulp van het buitenpad en de bijbehorende activiteiten kunnen zij zich verplaatsen in een honingbij. Zo leren ze deze dieren nog beter kennen en ontdekken de leerlingen wat een 'bezig bijtje' precies inhoudt.Helaas heeft de Zorgimkerij in de Marienwaard geen mogelijkheden meer om scholen te bezoeken. Via boerderijeducatie is er nog wel een mogelijkheid om tegen betaling een bezoek te brengen aan de Zorgimkerij. Groepen besteden daar dan een hele ochtend en kunnen het bijenleven en het werken met bijen van dichtbij meemaken. Een aanrader! Voor boekingen en tarieven raadpleeg de website www.boerderijeducatierivierenland.nl

Doel: De leerlingen kunnenomschrijven hoe een bij leeftde levenscyclus van een bij herkennenomschrijven welke soorten bijen er zijnuitbeelden hoe bijen met elkaar communicerenomschrijven wat een honingraat is.

Inhoud: Handleiding4 verhaalplatenBijengeheimenkist met daarin:kroontjeroze, blauw, kroonjes-ei in eierdoosjehoningraatschoonmaaksponsjepoppenflesje3 duplo blokkenbakje bijenwasmuts2 dansschoentjesflesje parfumshampoofleswaterpistool2 kleine klompjesGroene Poolster boodschappentasvergrootglasbruidspaartjeMaterialen buitenpad:10 opdrachtkaartenkistje met 6 afbeeldingen 'wie van de drie?'kistje met 4 afbeeldingen 'van ei tot bij'kistje met 4 afbeeldingen 'gevaar onderweg'riem met angel (touw)3 nepbloemen6 kleine potjesbloemenvaasjedoosje met 6 kralensnoeren4 loepjes10 buitenpadbordjesdoosje met 10 klemmen 10 zwarte pennendoosje met 10 kromme spijkersinstructieblad3 infoboekjes over bijen:Het bijenvolk; online informatieboekje over bijenBijen, mijn eerste ontdekkingen; BiblionHet grote bijenvolk; Anne MollerMap met ideeen voor losse activiteitenkaart met ehbo tips bij bijensteken

Bomen zijn overal. Ze zijn zo vanzelfsprekend in onze omgeving dat we er vaak niet meer op letten. Maar er valt veel te ontdekken aan bomen en je kunt er veel mee doen! In de leskist zit een set van zeventig opdrachten over bomen. Taal, rekenen, creatief, wereldoriëntatie, filosofie. Voor sommige opdrachten ga je naar buiten, voor andere kruip je achter de computer.De ontdekkingen van wat de kinderen ontdekt hebben, komen op bladvormige post-its die worden opgehangen op een bomenposter. Zo wordt voor iedereen duidelijk dat bomen boeien.

Doel: De leerlingen ontdekken allerlei boeiende dingen aan, van en over bomen.

Inhoud: handleidingkant-en-klare set opdrachtkaarten1 poster1 kompas5 opzetloepjes5 steelloepjes5 loeppotjes5 meetlinten2 verrekijkers2 paraplu's1 boomstammetjezoekkaarten: Bomen en knoppen, Bomen en vruchten, Bomen en bladeren, Gallen en knoppen, Kleine beestjes, Vogels

Luca heeft een hut in de tuin.Op welke manier kan zie die het best isoleren?

Doel: Om warm te bijven is het handig om te zorgen dat wamte niet weglekt.

 Wil je weten hoe verschillende dieren op temperatuur blijven? Dat kun je leren met deze leskist. Door proefjes ervaar je de werking van dierenhuiden en dierengedrag. Cool Cat helpt je op weg.Deze leskist heeft een relatie met het thema biomimicry.Meer lesideeën over dit thema in een map van Veldwerk Nederland 'Biomimicry op het schoolplein'Deze map is ook te leen bij NME Culemborg.

Doel: Je leert hoe dieren de temperatuurhuishouding regelen.

Inhoud: handleidingonderzoeksmateriaalboeken

Dit lespakket gaat over de relatie tussen voeding en beweging. Leerlingen worden gestimuleerd om gezonde keuzes te maken. Door de gamer en de ballerina te helpen, leren de leerlingen over de spiijsvertering, schijf van 5 en de energiebalans. Lessen over lekker en gezond eten en bewegen. 

De Tijdreis is een unieke combinatie van materialen en maakt het ontstaan van het leven op aarde voor kinderen inzichtelijk.De Tijdreis bestaat uit drie delen. Een kistje met handleiding en benodigde documenten. Een tijdlijn, een soort grote boekrol waarop het ontstaan van de eerste dieren en planten tot aan de huidige tijd prachtig in kleur is verbeeld. Daarnaast nog een koffertje met echte fossielen dat te gebruiken is om de verscheidenheid van (uitgestorven) diersoorten en –groepen te laten zien.

Doel: Leerlingen maken kennis met de ontstaansgeschiedenis van de aarde.Ze maken kennis met de geologische tijdschaal en de verschillende tijdperken.Leerlingen ontdekken hoe de wereld zich over miljoenen jaren heeft ontwikkeld en hoe ze dat door fossielen kunnen herleiden.Leerlingen leren het begrip fossielen kennen en herkennen in elk geval drie verschillende soorten fossielen (afdruk, steenkern, versteend overblijfsel)

Inhoud: Kist 1 met div. materialenhandleidingHandleidingMapje werkbladen en infokaarten gelamineerd (inhoud zie mapje)TijdschalenTijdlintTijdlijn-spel (zwarte lap met kaarten in zakjes)Soortenboek van professor SteentjesHet verhaal “Een reis door de tijd” bij de tijdlijnDVD Nieuws uit de natuur.Boekje: HaaientandenBoek: Take a giant step.Boek: Mijn eerste boek over dinosauriërsBoek: Mijn eerste boek over de oertijd.Boek: Mijn eerste boek over fossielen, gesteenten en mineralen.Boek: Stenen, vulkanen, fossielenKist 2 met tijdlijn (grote gekleurede boekrol )Kist 3 fossielen (met boekje en 2 lijsten)1 ringschijf 2 ringen t.b.v. ringschijf1 mammoetkies3 carboonfossielen2 x versteend hout2 ammonieten1 cystoïde1 koraalfossiel1 dendriet1 zeelelie1 brachiopode3 schelpen1 zee-egel1 penhoorn1 belemniet1 doosje mioceengruis1 doosje krijtsteengruis1 doosje ammonieten1 doosje zee-egel1 doosje trilobiet1 doosje vis1 doosje libelle-larve1 doosje oester1 doosje zeelelie1 doosje brachiopode1 doosje zee-egel1 doosje schelpen1 doosje haaientand1 doosje roggentand

Bomen staan overal, ook op het schoolplein. Ze zijn voor kinderen een heel belangrijk onderdeel van hun omgeving. In drie lessen ontdekken kinderen wat ze van de bomen rond de school vinden en leren ze deze waardering te verwoorden. Ze breiden hun boomwoordenschat uit en leren hoe een boom leeft: wat heeft hij nodig en wat geeft een boom ons? Bij dit alles hoort een bomenlied en in een 'bomenhoek' in de klas kunnen de leerlingen aan de slag met creatieve opdrachten.

Doel: De leerlingen lerende betekenis die zij geven aan bomen onder woorden te brengen.kenmerken van bomen te verwoordenhoe een boom leeft in relatie tot zijn omgevinghoe zij het leven van bomen beinvloeden en andersom

Inhoud: handleidingstammetjes en boomschijfjes2 sets opdrachtkaarten2 boompuzzels40 eikels en lucifers3 versies van een woordrups met controlekaartdiverse boekenblinddoek 6 bomenpostersverhalenboek 'De verdwaalde boom'

 • Handig, klein, overzichtelijk.• 5 korte lessen.• Introductie en afsluiting met handpop.• Verschillende leuke keuze-activiteiten.werkwijzeNa een tv-fragment gaan de leerlingen lieveheersbeestjes verzamelen. Ze krijgen een plekje in een in te richten lieveheersbeestjes-verblijf. Daarna kunnen ze goed worden bekeken van dichtbij. Na deze lessen zijn er diversie keuze-activiteiten mogelijk.

Doel: De leerlingen• kennen en herkennen de kleine leefgemeenschap waarin het lieveheersbeestje zich ophoudt (planten met bladluizen).• leren dat er meer soorten lieveheersbeestjes zijn.• weten hoe de levenscyclus van lieveheersbeestjes in elkaar zit.(de ontwikkeling van eitje en larf naar pop, tot volwassen diertje)• dragen zorg voor een paar beestjes in de bak.• behandelen beestjes in het vervolg met zorg en respect.Extra (afhankelijk van de keuze-activiteiten):De leerlingen• ontdekken dat lieveheersbeestjes insecten zijn, dat ze bestaan uitkop, borststuk, achterlijf, zes poten en vleugels.• leren insecten in het algemeen te onderscheiden van andere kleine beestjes, door te letten op de genoemde kenmerken.

Inhoud: 1 handleiding1 handpop ‘ezzie zessie’1 video1 dvd1 lieveheersbeestjes-verblijf1 potje5 potloepjes5 roerstaafjes5 zoekkaarten lieveheersbeestjes1 vouwboekje5 schoolkrant1 boek lieveheersbeestjes in beeld1 boek het vervelende lieveheersbeestje1 boek treesje lieveheersbeestje1 boek het lieveheersbeestje1 boek vlieg naar huis1 de kleine insectengids1 verkleedpak lieveheersbeestje1 lieveheersbeestjes-puzzel

 Deze leskist behandelt met behulp van het prentenboek “Kriebelpoten” allerlei dieren, waarbij ingezet wordt op taalontwikkeling. De kinderen gaan naar buiten op zoek naar kleine dieren en werken er in de klas op allerlei manieren mee verder (taal, rekenen, schrijven, onderzoeken, knutselen, bewegen). Er wordt gewerkt volgens de principes van de Taallijn. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een activiteitencyclus. De cyclus bestaat uit 5 fasen en een voorbereiding en de gelamineerde versie in de kist. De activiteitencyclus is uitgeschreven. Het materiaal is verpakt in 2 leskisten: 1 kist met buitenmateriaal en 1 kist met binnenmateriaal.

Doel: • Met deze leskist kunnen de leerlingen veelvoorkomende dieren in hun omgeving benoemen.• Met deze leskist werken de leerlingen aan beginnende taalontwikkeling.

Inhoud: BUITENKIST15 Loepen15 Lepels15 Loeppotten5 Kijk- en ontdekkaarten Kriebelpoten5 Schepjes5 Zeefjes2 Aquariumbakken met dekselBINNENKISTBoeken:Kriebelpoten Hans Post en Irene Goede, uitg. Lemniscaat, 2005Rupsje Nooitgenoeg Eric Carle, Gottmer Uitgevers groep, 1990Worm, Mijn eerste docuboek Jill Bailey, Uitgeverij Ars Scribendi, 2008Insecten, Prof in de dop, GottmerAttributen bij het verhaal:Woordkaarten (doosje 1)EgelMolMierMugMusPoesSpinSprinkhaanVliegVlinderOverige materialen:Elastobox met handleiding, werkbladen en activiteitencyclusElastobox met letterrupsUSB-stick (benodigde software: Adobe Reader, Powerpoint)PlantenspuitDoosje 2: letterrupskaartenDoosje 3: woordrupskaartenDoosje 4: 5 dobbelstenenDoosje 5: knopstempels kriebelpoten

Een bak met ruim 70 geplastificeerde kaarten waarmee u en de leerlingen aan de slag kunnen in de moestuin, in de schooltuin of in een zgn vierkante-meter-bak. Zelfs in de royale vensterbank vol met potten...Van Afrikaantje tot Zonnebloem worden ruim 20 soorten Bloemen beschreven. En van Aardappel tot Zomerworteltjes ruim 45 soorten Kruiden en Groenten.Elke kaart geeft duidelijk aan hoe je een gewas moet zaaien of planten, verzorgen en oogsten. De instructies en 'weetjes' geven de begeleider houvast om met de kinderen aan de slag te gaan. Leerlingen uit de bovenbouw kunnen met de kaarten zelfstandig aan de gang. Er staat duidelijk op elke kaart wat je nodig hebt en welke voorbereiding om alles succesvol te laten verlopen.

Doel: Leerlingen leren hoe ze bloemen, kruiden en groenten moeten zaaien, planten, verzorgen en oogsten.

Inhoud: Houten kaartenbak met ruim 70 geplastificeerde kaarten op A4 formaat.

Pieter de Pier behandelt het verschil tussen afval van de natuur en afval van mensen. De kinderen leren het verschil tussen composteerbaar en en niet-composteerbaar afval. Dit alles vertelt Pieter, die als handpop in de kist zit. Verder zit er o.a. een wormenhotel in om wormen at work te bekijken.

Doel: De kinderen leren het verschil tussen composteerbaar en en niet-composteerbaar afval. Daarbij leren ze ook verschillende bodemdiertes kennen.Ze worden bewust van de wenselijkheid van het scheiden van afval.

Inhoud: ringband met handleidinghouten appel-boom puzzelwormenbak12 platen kleine diertjeszoekkaart bodemdierenzoekkaart vlindersvoeldoosgr. afvalbak met divers afvalgrijze afvalbakhandpop Pieter de pier4 plastic schepjes2 metalen schepjes4 bekerloepjes4 potjes met dekseldoos met 8 petri-schaaltjes2 slakkenglazenstuk lakendoosje afvalmemory8 groene prikpiertjes8 rode prikpiertjesdoosje schakelkaartjes

 De smaakleskist bevat voldoende materiaal om schoolbreed aandacht te besteden aan het belang van gezonde voeding, smaak van voeding en de herkomst van voeding. Het is een mooi uitgevoerd lesprogramma, die zijn waarde op veel scholen al heeft bewezen.

Doel: De Smaakleskist heeft als doel kinderen gevoelig te maken voor een nieuwe beleving van voedsel. Hiermee raken ze hopelijk meer geinteresseerd in waar hun voedsel vandaan komt en naar het verhaal achter het product, eetcultuur, ambachtelijkheid en tradities. De kist wil kinderen tevens bewust maken van de invloed die hun eigen voedselkeus heeft op hun eigen gezondheid en duurzame voedselkeus.

Inhoud: volgt

Deze leskist over de zintuigen is gemaakt volgens de concept-contextbenadering. Kort gezegd komt het er op neer dat kinderen hun zintuigen inzetten om buiten beter te leren waarnemen en op deze manier de relatie met hun omgeving versterken.Aanleiding hiervoor zijn de ansichtkaarten van Tante Door, buurvrouw van de school. Zij gaat op vakantie en stuurt de klas elke dag een kaartje. Elke dag gebruikt ze een ander zintuig om haar omgeving waar te nemen. Ze maakt hiervan een vakantieplakboek, het zogenaamde buitenboek. Tante Door moedigt de kinderen aan ook in hun eigen omgeving te kijken, ruiken, luisteren, voelen en proeven.De kinderen gaan naar buiten, gebruiken hun zintuigen en leggen de waarnemingen vast in hun eigen buitenboek. Elk hoofdstuk bevat een onderdeel van wat de kinderen zien / voelen / horen / ruiken / proeven in hun schoolomgeving. Ze leggen alles vast door middel van meegenomen materialen, tekeningen en tekst.De kinderen werken op hun eigen niveau. Daarom is de kist ook

In deze leskist vindt u de materialen die nodig zijn om braakballen van uilen uit te pluizen om te onderzoeken welke botjes er in zo’n uilenbal zitten.

Doel: De kinderen lerenwelke dieren er op het menu van uilen staan;welke botjes er in een braakbal zitten;(extra: van welke muizensoorten de botjes afkomstig zijn).

Inhoud: de volgende materialen zitten in een kleine kunststof kist:(per groep worden 15 uilenballen meegeleverd)? handleiding uilenballen pluizen? 1 zoekkaart “uilenballen” (kopieerblad)? 3 zoekkaarten 'muizenschedelresten in uilenbraakballen' van de VZZ'? pincetten, penseeltjes en prepareernaalden (6 stuks van elk)? plastic schaaltjes (petrischaaltjes) (6 stuks)? 2 vouwloepen? 1 opzetloep? DVD uilen

 Samen met het koolwitjespakket van de Vlinderstichting (aub op tijd bestellen bij https://www.vlinderstichting.nl/koolwitjes-in-de-klas/ (link kopieren in je browser) kun je met deze materialen zelf eitjes en rupsen opkweken tot vlinders en diverse activiteiten uitvoeren met levend materiaal.De leskist wordt ook ondersteund door een website. Vanuit de website kunt u de kinderen filmpjes en plaatjes laten zien op het digibord.

Doel: · De leerlingen weten dat een rups verandert in een vlinder.· De leerlingen kennen de begrippen: ei, rups, vervellen, pop en vlinder.· De leerlingen kunnen rupsen verzorgen.· De leerlingen weten dat rupsen bladeren van planten eten, waaronder die van de brandnetel.· De leerlingen ontdekken dat er overal vlinders vliegen, en dat je ze vooral vindt bij bloemen.· De leerlingen weten wat vlinders eten.· De leerlingen ontdekken verschillen tussen soorten vlinders.

Inhoud: Ringband met docentenhandleiding ,Vlinderbakwerkbladen en kopieerbladen voor de 6 Loepjesgroepen 3 en 46 Loeppotjes Wit doekPoster vlinders gezochtHandpop vlinderPoster vlinders kijken Flyer top 10 vlinderplantenBoeken :6 Zoekkaart vlindersUw tuin vol vlinders2 Zoekkaart rupsenVlinders2 Zoekkaart nachtvlindersHet grote vlinderboek6 Vlinder schoolkrant met kleine zoekkaartVlinderen tussen Lek en LingeFolder vlinders kijken Boekje vlinders kweken Vlinderspel bestaande uit :Vlinderpakket met levend materiaal (eieren,rupsen,poppen - Geplastificeerd speelbordvan het koolwitje) is voor €22,60+€4,50 verzendkosten te - Geplastificeerde spelregelsbestellen bij de Vlinderstichting www.vlinderstichting.nl - Vlinderkaarten (70 stuks van elk soort) A.Kleine vosVoorkom teleurstelling en bestel zeer tijdig dit pakketB.Koolwitjemet levend materiaal !!!!C.Heideblauwtje - Opdrachtkaarten (16 stuks van elk soort) A.Vlinder B.Ei C.RupsOndersteunende website:D.Popwww.natuurmilieuweb.nl/vlinders2 - Dobbelsteen en 5 pionnenwww.natuurmilieuweb.nl/vlinders3

 Waterschap Rivierenland heeft onlangs een Waterkoffer ontwikkeld en leent deze koffer met ingang van schooljaar 2009-2010 via verschillende uitgiftepunten (NME-centra, bezoekerscentra etc.) verspreid over het Rivierengebied uit. De koffer bevat verschillende lespakketten, boeken, DVD’s, CD’s en lessuggesties als aanvulling op de lessen over water uit het NME-aanbod. Vanaf maart 2010 biedt het Waterschap eveneens de mogelijkheid in te schrijven voor een (gratis) gastles over water op uw school. U kunt zich hiervoor rechtstreeks aanmelden via de website van het waterschap (www.waterschaprivierenland.nl).Meer informatie over het thema water vind je op Doorzoek aanbod (watereducatie.nl)

Doel: Extra lessuggesties en materialen over het thema water.

Inhoud: diverse lespakketten, dvd's, lessuggesties en boeken over water

 Inhoudelijk bestaat de leskist uit drie lessen. Twee lessen waarin de leerlingen in tweetallen een aantal proefjes en opdrachten gaan uitvoeren. De antwoorden die ze hierbij vinden, worden gebruikt bij een afsluitende les waarin ze met diezelfde tweetallen het waterkringloopspel gaan spelen.Meer informatie over het thema water vind je op Doorzoek aanbod (watereducatie.nl)

Doel: De leerlingen krijgen inzicht in de waterkringloop.

Inhoud: HandleidingMap met originelen van de opdrachtenCD met de opdrachten en de handleidingMaterialen voor de opdrachtenVoor materialen die met een ? zijn gemarkeerd, dient u zelf te zorgen. De overige materialen zitten in de leskist. De materialen staan in alfabetische volgorde. Bellenblaas, 3 stuks? Computer met Internetaansluiting? Emmer(s)Foto “Akker”, 3 exemplarenFotoblad “Bodembedekking”, 2 exemplarenFotoblad “Neerslagblad”, 2 exemplarenFotoblad “Verdamping', 3 exemplaren”Fotoblad “Wolkenblad”, 2 exemplarenHouten standaard voor de themakaarten, 5 stuksInfokaart “Grondwaterzuivering”, 2 exemplarenInfokaart “Riooloverstort”, 2 exemplarenInfokaart “Rioolwaterzuiveringsinstallatie”, 2 exemplarenInfokaart “Waterafvoer”, 2 exemplarenPlastic beker, 3 stuksPlastic boterhamzakjesPlastic fles, 3 stuksSpiegels, 3 stuksThemakaarten, 5 stuks? Tissue of papieren handdoekjes? ZandbakzandWaterkringloopspel5 spelborden5 spelregelkaarten5 dobbelstenen 20 pionnen5 sets vragenkaartjes (26 per set)5 x voorraad fiches (50 ex. per bakje)

De lessen beginnen met een brief. De weermannen en –vrouwen gaan staken. De leerlingen worden gevraagd om het opstellen van een weerbericht over te nemen. Daarna gaan ze zich de vaardigheden daarvoor eigen maken. Er kan daarbij een keus gemaakt worden uit verschillende werkwijzen:met behulp van infokaarten/ werkbladen/ doe-opdrachten en/ of elkaar vertellen en/ of het bekijken van filmpjes. Daarna maken ze een test. Als ze een certificaat hebben verdiend gaan ze met hun eigen weerbureau een weerbericht opstellen en weergeven op een kaartje. werkwijzeAls je als leerkracht een keuze hebt gemaakt uit de aan te bieden werkwijzen, kunnen de leerlingen/ groepjes grotendeels zelfstandig aan de slag. 

Doel: De leerlingen leren:? de verschillende onderdelen van een weerbericht kennen(temperatuur, windrichting, windkracht, wolken/ zon, neerslag)? deze weeraspecten zelf te meten? een weerkaartje bij het weerbericht te interpreteren? de betekenis van het weer te benoemen voor mensen en dieren.

Inhoud: Handleiding Brief WeerbureauBedankBrief Weerbureau3 vellen met 5 Weerkaartjes uit MediaCD met originelenDvd met filmpjes6 Weerkaartjes op A3-formaatOriginelen werkbladen ed.Dossiermap les 2 TestkaartenAntwoordkaartenCertificaten2 Tasjes Temperatuur; Per tasje: 2 thermometersinfokaarten +vertel-elkaar-kaartoriginelen werkbladen + kopieën werkbladen2 Tasjes Windkracht; Per tasje: Windtabel (Schaal van Beaufort)infokaarten +vertel-elkaar-kaartoriginelen werkbladen + kopieën werkbladen2 Tasjes Windrichting; Per tasje: windvaanstatiefkompaskrijtjes (doosje)infokaarten +vertel-elkaar-kaartoriginelen werkbladen + kopieën werkbladen2 Tasjes Neerslag; Per tasje: regenmetergietertjeinfokaarten +vertel-elkaar-kaartoriginelen werkbladen + kopieën werkbladen2 Tasjes Wolken; Per tasje:infokaarten +vertel-elkaar-kaartfotokaartoriginelen werkbladen + kopieën werkbladen2 Tasjes Weerkaartje; Per tasje:infokaarten +vertel-elkaar-kaartkopieën lege weerkaartjesoriginelen werkbladen + kopieën werkbladenDossiermap les 3Infokaarten ‘Lekker weertje’Werkbladen ‘Lekker weertje’Antwoordkaart ‘Lekker weertje’6 WhiteboardStiften

 o Een les over drijven en zinkeno Opgezet volgens het Win-Win-model (*)o Koppeling van Taal (woordenschat) en Natuur- en Milieu-educatieo Ook bruikbaar voor taalzwakke kindereno In elk seizoen te gebruikeno LaagdrempeligwerkwijzeIn de ervaringsles experimenteren kinderen met drijven en zinken. In de tekstles staat het boek ‘Er kan nog meer bij’ centraal. In de toepassingsles worden de aangeboden begrippen actief gebruikt bij één van de verwerkingsopdrachten.

Doel: Essentieel voor deze lessenserie is dat kinderen:o Uitgedaagd worden te experimenteren en te onderzoeken,o Zodoende ervaringen kunnen opdoen met drijven en zinken,o Zich al doende de relevante begrippen eigen maken,o Inzicht krijgen van deze natuurkundige verschijnselen.

Inhoud: De materialen zitten in een lage kunststof kist.o Handleidingo Het boek “Er kan nog meer bij” van Ingrid en Dieter Schubert.o cd-rom met een powerpointpresentatie van alle bladzijden.o Geplastifeerde afbeeldingen van alle in het boek voorkomende dieren (6)o Geplastificeerde kaarten van afbeeldingen uit het boek op ansichtkaartformaat (15)o 2 Sorteerdienbladen,o 1 geplastificeerde sorteerkaart drijven!o 1 geplastificeerde sorteerkaart zinken!o 1 geplastificeerde sorteerkaart drijven?o 1 geplastificeerde sorteerkaart zinken?o 4 staandertjes om bovenstaande sorteerkaarten in te kunnen zettenAlle volgende materialen bevinden zich in tweevoud in de kist; zodat een exemplaar op het voorspelblad kunnen blijven liggeno (Drijfeend met 3 kleine eendjes)o Bootjesseto Crealltherm (boetseerklei)o 4 Boterbakjeso 10 Knikkerso 2 Wasserbombeno Schelpeno Visseno Tropische visseno Zeediereno Zeilbootjeso Drijvende zeedieren

Deze lessenreeks bestaat uit twee lessen:1. De impact van zwerfafval2. De waarde van afvalBeide lessen bestaan uit een theoretisch deel van 40 minuten en een praktijkopdracht van 40 minuten.Tijdens deze lessen krijgen leerlingen de kans om te werken aan de 21e-eeuwse vaardigheden probleemoplossend denken, samenwerken, informatievaardigheden en communiceren.1. De Impact van zwerfafvalIn het eerste deel van de les wordt aan de hand van foto’s getoond wat zwerfafval precies is en wat de gevolgen hiervan zijn. Er wordt met name ingezoomd op de problemen die zich in stedelijke gebieden voordoen rondom zwerfafval, waaronder de toenemende rattenpopulatie. Voorbeelden worden toegespitst op de eigen omgeving van de leerlingen, namelijk de stad Amsterdam.Daarnaast wordt een aantal initiatieven gepresenteerd die zwerfafval in het water en op straat moeten voorkomen of beperken. In het praktijkdeel van de les gaat u met de klas naar buiten om zwerfafval in de buurt op te ruimen. Doe dit aan

Doel: Leerlingen kunnen uitleggen hoe ze met afval om moeten gaan en waarom het zo belangrijk is om minder afval te maken en goed te scheiden.Les 1: Amsterdamse leerlingen zien het verband tussen zwerfafval en het milieu, de plastic soep en de rattenproblematiek van hun eigen stad en zijn bereid hun eigen gedrag aan te passen om zwerfafval, plastic soep en rattenproblematiek tegen te gaan.Les 2: Leerlingen weten wanneer afval in hun dagelijks leven ontstaat en kunnen de Ladder van Lansink toepassen. Ze weten dat afval waarde heeft, kunnen oplossingen geven om afval te voorkomen en te scheiden en weten welk afval waar kan worden ingeleverd. Ook weten leerlingen waarom het zo belangrijk is om afval te scheiden en wat er met de verschillende Amsterdamse afvalstromen gebeurt.

Inhoud: Wat zit er in het pakketLes 1 De impact van zwerfafval handleiding.pdfLes 1 De impact van zwerfafval presentatie.pdfLes 1 De impact van zwerfafval werkblad.pdfLes 2 De waarde van afval handleiding.pdfLes 2 De waarde van afval presentatie.pdfLes 2 De waarde van afval werkblad.pdf

Ontdek de tuin in herfst en lenteMet Kabouterpad maken kleuters op speelse wijze kennis met dieren, planten, groenten en het verzorgen van een tuin.In kleine groepjes doen de leerlingen op één van onze tuinen uitdagende en verrassende opdrachten.

Doel: De kinderen beleven door eigen waarneming met verschillende zintuigen de tuin.

Inhoud: Het Kabouterpad is een doe-het-zelf-ontdektocht. Een medewerker van Utrecht Natuurlijk regelt alleen de ontvangst en een korte uitleg. Daarna gaat elk groepje, van maximaal 5 leerlingen, met zijn eigen begeleider langs de opdrachten. De benodigde materialen liggen bij de opdrachten. Ieder groepje start bij een andere opdracht.Er is een herfst- en een lente-ontdektocht. Voor beide lessen schrijf je je apart in.

Zaai, oogst en eetHet is lente, de natuur komt tot leven. Met dit tuinproject maken de kinderen kennis met ­tuinieren. Lekker actief buiten!De kinderen zien hoe hun gewassen groeien en ze verwerken de gekweekte gewassen. Ook doen ze spannende ontdekopdrachten.

Doel: De leerlingen ervaren het planten, zaaien en groeien en eten van de oogst.

Inhoud: Les 1: april staat in het teken van zaaien en poten.Les 2: half mei ontdekken de leerlingen hoe alles gegroeid is (5-6 weken na les 1).Les 3: juni wordt er geoogst en gegeten (9-10 weken na les 1).

Een seizoen lang je eigen tuintjeHet is lente, de natuur komt tot leven. Tijd om in de tuin aan de slag te gaan. Zaaien, planten, wieden en oogsten. De kinderen komen ogen en oren tekort. Een belevenis die de leerlingen zich nog lang herinneren.De leerlingen krijgen ieder een eigen tuintje en komen elke week. Aan de hand van ervaringen op de tuin komen ook verschillende aspecten van duurzaamheid aan de orde.

Doel: De leerlingen ervaren in hun eigen tuintje de ontwikkelingen van groente, kruiden en bloemen.

Inhoud: Begin april krijgen de leerlingen hun eigen tuintje en daarnaast werken ze soms ook in groepstuinen. Ze komen elke week naar hun tuintje om te zaaien, te planten, water te geven, onkruid te wieden en te oogsten.Aan de hand van gebeurtenissen in de tuin komen ook bredere biologie/NDE/duurzaamheids-onderwerpen aan bod zoals bijvoorbeeld de voedingsstoffenkringloop, dieren op de tuin, de plantencyclus en zaadverspreiding.

Beleef de tuin in de herfstHet lijkt of planten zich niet kunnen verplaatsen. Maar is dat wel zo? In deze les bekijk je zaden en ontdek je hun ­bijzondere wereld. En wat blijkt? Zaden zijn ruimte- en tijdreizigers. Wind, water en dieren helpen de zaden ­daarbij.De leerlingen verzamelen zelf zaden op de tuin en bekijken zaden met de binoculair (spectaculair!). Kun je, door er goed naar te kijken, voorspellen hoe zaden verspreid worden?

Doel: De leerlingen ontdekken dat planten op verschillende manieren hun zaden verspreiden. Door er heel goed naar te kijken verwonderen zich over de diversiteit in en de werkwijze van de natuur.

Inhoud: Beleef de tuin in de herfstHet lijkt of planten zich niet kunnen verplaatsen. Maar is dat wel zo? In deze les bekijk je zaden en ontdek je hun ­bijzondere wereld. En wat blijkt? Zaden zijn ruimte- en tijdreizigers. Wind, water en dieren helpen de zaden ­daarbij.De leerlingen verzamelen zelf zaden op de tuin en bekijken zaden met de binoculair (spectaculair!). Kun je, door er goed naar te kijken, voorspellen hoe zaden verspreid worden? Aan de hand van stellingen denken de leerlingen op een meer filosofische manier na over hoe planten (over)leven.De leerlingen ontdekken dat planten op verschillende manieren hun zaden verspreiden. Door er heel goed naar te kijken verwonderen zich over de diversiteit in en de werkwijze van de natuur.

Oog-in-oog met een pissebedOp en onder de grond leven wonderbaarlijke bodemdieren. Wat zou er gebeuren als ze er niet waren…?In deze les op de tuin ontmoeten de leerlingen een aantal van deze bodemdieren. Ze kijken er goed naar en ontdekken hoe bijzonder ze zijn. Ze leren dat deze opruimers in de natuur onmisbaar zijn.

Doel: De leerlingen ontmoeten verschillende bodemdieren en ontdekken dat zij de afvalopruimers in de natuur zijn.

Inhoud: De les bestaat uit een theoriegedeelte en een praktijkgedeelte buiten. In het gezamenlijk theoriegedeelte komen de leerlingen bij een vertelwand meer te weten over verschillende bodemdieren. Ze denken met elkaar na over wat er zou gebeuren als deze diertjes er niet zouden zijn. Zo komen ze er achter welke onmisbare rol deze dieren in de natuur hebben. Voor het praktijkgedeelte gaan de leerlingen in kleine groepjes met begeleiders van school naar buiten om zelf bodemdieren te zoeken. De begeleiders krijgen hiervoor ter plekke de benodigde materialen en informatie. Met behulp van loeppotjes, een zoekkaart en een bodemdierenwaaier kan het groepje de bodemdieren in de tuin onderzoeken en benoemen. Tot slot is er een gezamenlijke afsluiting.Op school kun je een bodemdierplek inrichten.Let op Dit is voor een deel een doe-het-zelf-les; Utrecht Natuurlijk zorgt voor de inhoudelijke begeleiding. Het buitengedeelte voer je zelf uit met eigen begeleiders.

Een spannende escape gameOntmoet bij een echte imker in de bijenstal de koningin en haar hofhouding. Ondertussen spelen de leerlingen een spannende escape game om de ontvoerde bijen te bevrijden van de gemene professor. Door diverse bij-gerelateerde puzzels op te lossen ontdekken de leerlingen hoe complex het leven van de bijen in elkaar zit. Ze leren dat  bijen een belangrijke rol spelen in de natuur en hoe slim het bijenvolk samenwerkt om te overleven.

Doel: De leerlingen onderzoeken de bijzondere wereld van bijen. Naast de honingbij zijn er nog veel meer soorten bijen. Ze leren dat bijen een belangrijke rol spelen in de natuur en hoe slim een honingbijenvolk samenwerkt om te overleven.

Inhoud: De les bestaat uit een aantal opdrachten in het leslokaal, een aantal opdrachten buiten en een uitgebreid bezoek met een imker aan de bijen in de bijenstal. De klas gaat in kleine groepjes aan het werk, de groepjes rouleren langs de opdrachten. In/bij het lokaal kunnen leerlingen ook een bijenvolk van heel dichtbij bekijken in een demonstratiekast. En dan blijken bijen misschien niet meer zo eng als ze dachten.

Ontmoet de dieren op de boerderijHuppen als een konijn, een cavia voeren of de gekke poten van een kip bekijken.In kleine groepjes doen leerlingen op één van onze stadsboerderijen onder eigen begeleiding en met materialen uit een leskist afwisselende en verrassende opdrachten bij de dieren.Door eigen waarneming met diverse zintuigen leren ze de boerderijdieren kennen. Met de nieuwe doordenkvragen en extra weetjes worden ook de oudere leerlingen uitgedaagd.

Doel: In deze doe-het-zelf-les op een stadsboerderij van Utrecht Natuurlijk voor groep 1 en 2 ontdekken de ­kinderen door eigen waarneming verschillen en overeen­komsten tussen dieren onderling en tussen mensen en dieren.

Inhoud: Huppen als een konijn, een cavia voeren of de gekke poten van een kip bekijken. De les bestaat uit verschillende opdrachten in gekleurde kistjes/tasjes. Iedere begeleider doet de opdrachten samen met zijn groepje. Stuur hen de ‘Tips voor begeleiders’ en de link naar het instructiefilmpje door.Let op: beschikbaarheid van opdrachten kan per plek en per seizoen verschillen.

Vergelijk de dierenHoe voelt de vacht van een geit? En voelt een paardenvacht anders? In welke volgorde zet een schaap zijn poten neer als hij loopt? Doet een konijn dat ook zo?In kleine groepjes doen leerlingen op één van onze stadsboerderijen, onder eigen begeleiding en met materialen uit een leskist, uitdagende en verrassende opdrachten bij de dieren. Door eigen waarneming met diverse zintuigen ervaren ze overeenkomsten en verschillen tussen de mens en dier en dieren onderling.

Doel: De leerlingen ontdekken door eigen waarneming met diverse zintuigen overeenkomsten en verschillen tussen mens en dier.

Inhoud: De les bestaat uit 7 verschillende opdrachten in verschillend gekleurde kistjes.Iedere begeleider doet samen met zijn groepje de verschillende opdrachten. Hiervoor moet hij/zij kennis hebben van eenvoudige (geschreven) Nederlandse taal.Let op Dit is een doe-het-zelf-les; na ontvangst voer je de opdrachten zelfstandig in groepjes uit met eigen begeleiders. Zorg dat de groepjes niet groter zijn dan vijf leerlingen.

Ervaar zelf dit magische procesWrongel, wei, stremsel, wat is dat? Na deze les weten je leerlingen het wel! De kinderen maken het magische ­proces mee dat melk tot kaas omtovert.En ze leren van alles over de koe of de geit, die de melk voor onze kaas leveren. En proeven  verschillende soorten kaas op de kaas­proeverij.NB Leen de Leskist ‘Kaas maken’ als je echt niet in staat bent om de boerderij te bezoeken.

Doel: De leerlingen doorlopen zelf het proces van kaasmaken. Ze leren ook over koeien of geiten die ons de melk leveren.

Inhoud: De kinderen gaan in groepjes zelf een kaasje maken. De les bestaat uit een introductie en de verschillende fases van het kaasmaakproces. Wrongel, wei, stremsel, niks is hen straks meer vreemd. In de wachtperiodes tussen het kaasmaken door brengen kinderen een bezoek aan de koe(ien) of geiten, waarover van alles te ontdekken is.Om hygiënische redenen mogen de leerlingen hun zelf gemaakte kaas helaas niet opeten. Ze proeven wel verschillende soorten kaas op de kaasproeverij. Tijdens het bezoek is er tijd voor een zelf meegebracht pauzehapje. Verdeel de klas in maximaal zes groepjes.

Help mee in de stallenDe leerlingen kruipen voor even in de huid van de dierverzorger. Ze onderzoeken wat er nodig is om goed voor huis- en landbouwdieren te zorgen.Op de stadsboerderij ontdekken ze in groepjes alles over de huisvesting, voeding en verzorging van de dieren

Doel: Zo komen de leerlingen in aanraking met de verantwoordelijkheden die wij mensen hebben voor huis- en landbouwdieren.

Inhoud: Na een korte voorbereiding op school gaan de leerlingen op bezoek bij de stadsboerderij. Hier helpen ze in kleine groepjes bij de dagelijkse werkzaamheden op de boerderij. De handen uit de mouwen dus!

Buiten is het guur, de dagen zijn kort. In de kerstsfeer komen? Kom (lekker warm) tussen de dieren in de stal een winterverhaal aan de klas voorlezen.Met je klas zit je op strobalen in de stal. Wij zorgen voor verschillende voorleesboeken en lekkere (munt)thee. Je leest zelf voor.

Doel: Voorlezen in heel andere entourage.

Boerderij in de KijkerDe klas ontvangt een brief van Damisi, een meisje uit Zuid-Afrika. Damisi heeft een boek over Nederland, met foto’s van zwartbonte koeien. Zij vraagt zich af waarom die koeien er zo anders uitzien dan de koeien in Afrika. Ze wordt nieuwsgierig naar boerderijen in Nederland, en stelt allerlei vragen aan de leerlingen.

Doel: De werkvorm van deze les is een verhalend ontwerp. Dit stimuleert de kinderen om na te denken en vragen te bedenken die ze aan de boer willen stellen.Vervolgens bezoeken ze een echte melkveeboerderij. Hier maken ze door middel van ontdekactiviteiten kennis met het erf en de dieren. Ze mogen klusjes doen voor de boer, zoals een kalfje melk geven of de koeien voeren. De kinderen maken de opdrachten in kleine groepjes. Je regelt voor elk groepje een begeleider.Terug op school verwerken de kinderen hun ervaringen in een brief en/of tekening voor Damisi.

Inhoud: Er zijn een veertigtal boerenbedrijven rondom Utrecht, die leerlingen en hun leerkrachten uitnodigen om kennis te maken met de boerderij en het boerenland. Deze boeren hebben passie voor hun vak, ze kennen hun dieren en het gebied en willen hun enthousiasme graag met de kinderen delen. Voor het project is er één lespakket voor groep 3-4 ‘De Koeien van Boer Jan’, met nadruk op de dieren, één pakket voor groep 5-6 ‘Superboer(derij)’, met nadruk op de producten van de boerderij en één pakket voor groep 7-8 ‘Check je melkpak’ met nadruk op de verschillende typen melkveehouderijen en het vormen van een mening.

Boerderij in de KijkerWat heb jij gegeten? Is de eerste vraag die centraal staat in dit project. Een inventarisatie volgt met als uitkomst een heel palet aan voedselwaar. Maar waar komen onze voedselproducten eigenlijk vandaan? Van de supermarkt natuurlijk! Ja, en daarvoor?Om dat concreet te maken gaat de klas op bezoek bij een echt boerenbedrijf.

Doel: Kinderen ontdekken en beleven de boerderij. Ze weten welke planten en dieren op een boerderij te vinden zijn en welke werkzaamheden er plaatsvinden. De kinderen beseffen dat ze afhankelijk zijn van de boer voor hun dagelijks eten. Leerlingen maken kennis met en krijgen inzicht in kringlopen.

Inhoud: Er zijn een veertigtal boerenbedrijven rondom Utrecht, die leerlingen en hun leerkrachten uitnodigen om kennis te maken met de boerderij en het boerenland. Deze boeren hebben passie voor hun vak, ze kennen hun dieren en het gebied en willen hun enthousiasme graag met de kinderen delen. Voor het project is er één lespakket voor groep 3-4 ‘De Koeien van Boer Jan’, met nadruk op de dieren, één pakket voor groep 5-6 ‘Superboerderij’, met nadruk op de producten van de boerderij en één pakket voor groep 7-8 ‘Check je melkpak’ met nadruk op de verschillende typen melkveehouderijen en het vormen van een mening.

Boerderij in de kijkerAls je voor het zuivelschap in de supermarkt staat, is er een flinke keuze aan melk; huismerk, weidemelk, volle melk, biologische (dynamisch) melk en zo meer. Op het melkpak staan allerlei leuzen over de inhoud, maar zijn dit feiten, meningen of gewoon verkooptrucs? Wat is echt het verschil?Leerlingen gaan aan de hand van een melkpak op onderzoek uit naar verschillen in de melkveehouderij.  

Doel: In groepjes onderzoeken ze minimaal één van de volgende onderwerpen: veevoer, mest en kringloop, huisvesting, melkproductie en melkverwerking, gezondheid, natuur, van kalfje tot koe en het leven als boer. Met de achtergrondkennis en een onderzoeksvraag op zak, is het tijd voor een bezoek aan een echte boerderij.Na een ontvangst en rondleiding van de boer of boerin, gaan ze aan de slag met hun onderzoeksvraag. Aan het einde van de les delen ze hun conclusies en is er natuurlijk ruimte om vragen te stellen aan de boer(in).Op school wordt het bezoek nabesproken en maken ze een poster of een melkpak voor de melk van de bezochte boerderij. Wie het beste pak maakt wint de melkpak award!

Inhoud: Er zijn een veertigtal boerenbedrijven rondom Utrecht, die leerlingen en hun leerkrachten uitnodigen om kennis te maken met de boerderij en het boerenland. Deze boeren hebben passie voor hun vak, ze kennen hun dieren en het gebied en willen hun enthousiasme graag met de kinderen delen. Voor het project is er één lespakket voor groep 3-4 ‘De Koeien van Boer Jan’, met nadruk op de dieren, één pakket voor groep 5-6 ‘Superboerderij’, met nadruk op de producten van de boerderij en één pakket voor groep 7-8 ‘Check je melkpak’ met nadruk op de verschillende typen melkveehouderijen en het vormen van een mening.

Boerderij in de KijkerBoerderij in de Kijker is een samenwerkingsverband van educatieboeren voor alle basisscholen in de provincie Utrecht. Voor leerlingen uit de groepen 3 en 4 is er een compleet lesprogramma samengesteld voor op de boerderij: 'De Koeien van Boer Jan' of 'De Geiten van Boer Gijs'.

Doel: Dit lesproject is gericht op de beleving van de boerderij en de dieren. Het is opgebouwd als een eenvoudig verhalend ontwerp; een verhaallijn met een aantal sleutelvragen. De leerlingen krijgen een brief in de klas van Damisi, een meisje, en haar broertje uit Zuid-Afrika. Zij heeft een aantal vragen voor de leerlingen die zij gaan beantwoorden op de boerderij.

Inhoud: Het is belangrijk dat het bezoek aan de boerderij wordt voorbereid in de klas.Het lesprogramma is opgebouwd uit drie lessen.Bij les 1 is ontvangt de klas een brief van Damisi, maken ze een woordweb met woorden van de boerderij en bedenken ze vragen voor de boer / boerin naar aanleiding van de brief.Bij les 2 gaan ze op bezoek bij de boer, waar de leerlingen vragen kunnen stellen en diverse opdrachten uitvoeren.Tijdens het bezoek aan een boerderij gaan de leerlingen op zoek naar overeenkomsten en verschillen tussen koeien of geiten hier en daar. Ze observeren de geiten in hun gedrag. Ook kijken de kinderen in de stal, lopen ze door het weiland, mogen ze misschien wel een kalfje melk geven, de koeien voeren of andere klusjes voor de boer of boerin doen.Bij les 3 maken de leerlingen hun woordweb af en schrijven ze een brief terug aan Damisi.

Maak van een deel van het schoolplein een moestuinLaat leerlingen bij school hun eigen groenten, kruiden en bloemen verbouwen. Van Utrecht Natuurlijk ontvang je gratis zaden, aardappelen en uien. In de klas kunnen de kinderen een aantal planten ‘voorzaaien’ voor ze buiten de tuin in gaan.

Doel: Leerlingen ervaren hoe het is om zelf voedsel te verbouwen. Ze volgen de ontwikkelingen op de tuin. Ze zaaien, poten, onderhouden, oogsten en eten.

Inhoud: Maak van een deel van het schoolplein een moestuinLaat leerlingen bij school met elkaar groenten, kruiden en bloemen kweken. Van Utrecht Natuurlijk ontvang je gratis zaden, bollen en knollen. In de klas kunnen de kinderen een aantal planten ‘voorzaaien’ voor ze buiten de tuin in gaan.

Maak van een deel van het schoolplein een moestuinLaat leerlingen bij school hun eigen groenten, kruiden en bloemen verbouwen. Van Utrecht Natuurlijk ontvang je gratis zaden, aardappelen en uien. In de klas kunnen de kinderen een aantal planten ‘voorzaaien’ voor ze buiten de tuin in gaan.

Doel: Leerlingen ervaren hoe het is om zelf voedsel te verbouwen. Ze volgen de ontwikkelingen op de tuin. Ze zaaien, poten, onderhouden, oogsten en eten.

Inhoud: Maak van een deel van het schoolplein een moestuinLaat leerlingen bij school met elkaar groenten, kruiden en bloemen verbouwen. Van Utrecht Natuurlijk ontvang je gratis zaden, aardappelen en uien. In de klas kunnen de kinderen een aantal planten ‘voorzaaien’ voor ze buiten de tuin in gaan.

Een geheimzinnige bak komt in de klas te staan. De bak is zwaar en ruikt een beetje muf. Na verloop van tijd ­verschijnen er witte bolletjes uit de donkere aarde.Aan de hand van verschillende opdrachten bekijken de leerlingen de groei van deze paddenstoel.Met de champignons maak je samen heerlijke soep.

Inhoud: Bij dit project hoort een champignonkweekset. Na onze uitnodiging haal je de kweekset op. Aan de hand van allerlei opdrachten bekijken de leerlingen de groei van deze paddenstoel. Met de rijpe champignons kan bijvoorbeeld soep gemaakt worden, die met de hele klas gegeten kan worden.

Een eigen plant op je tafelGedurende een aantal maanden zorgen de leerlingen voor hun eigen plant. Ze kijken en tellen. Hoe snel groeien de vlijtig liesjes? Groeien ze allemaal even hard? Hoeveel bladeren heeft de plant. Hoeveel knoppen tel je en welke verschillende kleuren hebben de bloemen? Voor elke leerling is er een plantje, een bloempot en potgrond. Ook worden er wat reserveplanten geleverd. Je ontvangt een korte handleiding met leuke lessuggesties.

Doel: De leerlingen onderzoeken wat een plant nodig heeft om goed te groeien en vergelijken het uiterlijk van verschillende planten.

Krokussen, sneeuwklokjes en narcissen wijzen op het komende voorjaar. Maar knollen en bollen zijn niet alleen voorjaarsbodes met mooie bloemen.Uien en aardappels zijn een belangrijk onderdeel van ons voedsel. Leerlingen ontdekken verschillen en overeenkomsten ­tussen deze gewassen.

Doel: De leerlingen volgen in groepjes de groei en vergelijken de verschillende planten.

Inhoud: Krokussen, sneeuwklokjes en narcissen wijzen op het komende voorjaar. Maar knollen en bollen zijn niet alleen voorjaarsbodes met mooie bloemen. Uien en aardappels zijn een belangrijk onderdeel van ons voedsel. Leerlingen ontdekken verschillen en overeenkomsten ­tussen deze gewassen. Bij dit project horen verschillende soorten voorgekweekte bollen en enkele bollen en knollen om zelf op te potten. Daarbij koop je zelf nog ­enkele eet­bare knollen en bollen.

Ontwikkel je groene vingersVlijtig liesjes nu ook voor groep 3 en 4. Zorg, meten en woordenschat staan voor deze groepen centraal. Aan de hand van reacties uit evaluaties van verschillende lesprojecten hebben we de inhoud van dit nieuwe materiaalproject samengesteld. Leerlingen onderzoeken hun eigen plant. De lessuggesties passen bij de leeftijd en ontwikkeling van de kinderen. Het is een laagdrempelig en gemakkelijk uit te voeren project.

Doel: De leerlingen volgen de groei van de planten door te meten.De leerlingen maken een groeigrafiek.Diverse woordopdrachten helpen de leerlingen om hun woordenschat uit te breiden.

Inhoud: Vlijtig liesjes nu ook voor groep 3 en 4. Zorg, meten en woordenschat staan voor deze groepen centraal. Aan de hand van reacties uit evaluaties van verschillende lesprojecten hebben we de inhoud van dit nieuwe materiaalproject samengesteld. Leerlingen onderzoeken hun eigen plant. De lessuggesties passen bij de leeftijd en ontwikkeling van de kinderen. Het is een laagdrempelig en gemakkelijk uit te voeren project.

Samen met je plant op reisVeranderingen in tijd en vergelijken staan voor deze groepen centraal. Leerlingen onderzoeken hun eigen plant. Planten groeien uit zaden. Een zaadje is eigenlijk een tijdcapsule. Hoe zit dat? De leerlingen maken timelapse opnames van de groei van een aantal vlijtig liesjes. Zo kunnen ze de ontwikkelingen goed volgen en vastleggen. Om er met elkaar achter te komen wat de vlijtig liesjes nodig hebben om goed te groeien kun je planten onder verschillende omstandigheden opkweken. Kijk en vergelijk.

Doel: Aan de hand van reacties uit evaluaties van verschillende lesprojecten hebben we de inhoud van dit nieuwe materiaalproject samengesteld. De lessuggesties passen bij de leeftijd en ontwikkeling van de kinderen. Het is een laagdrempelig en gemakkelijk uit te voeren project. De leerlingen maken timelapse opnames van de groei van een aantal vlijtig liesjes. Zo kunnen ze de ontwikkelingen goed volgen en vastleggen. Om er met elkaar achter te komen wat de vlijtig liesjes nodig hebben om goed te groeien kun je planten onder verschillende omstandigheden opkweken. Kijk en vergelijk.

Van dichtbij de metamorfose meemaken van rups tot vlinder! Iedere dag kijken de leerlingen in de vlinderbak. Zijn er al rupsen aan het verpoppen? Zijn er al vlinders uitgekomen?  De leerlingen leren hoe een insect eruit ziet en wat ­metamorfose is. De leerlingen laten de vlinders ook weer vrij.

Doel: De leerlingen leren hoe een insect eruit ziet en wat ­metamorfose is. De leerlingen laten de vlinders ook weer vrij.

Inhoud: Van dichtbij de metamorfose meemaken van rups tot vlinder! Iedere dag kijken de leerlingen in de vlinderbak. Zijn er al rupsen aan het verpoppen? Zijn er al vlinders uitgekomen?De leerlingen leren hoe een insect eruit ziet en wat ­metamorfose is. De leerlingen laten de vlinders ook weer vrij.Bij deze les hoort een vlinderkweekset met eitjes, rupsen en poppen van vlinders die zich gedurende het project steeds verder ontwikkelen.

Op een ochtend ligt er een schatkaart in de klas. De leerlingen proberen in groepjes de plek te vinden waar de schat verborgen ligt. ­ Gezamenlijk graven ze de schat op. Het enige wat tijdens het graven naar boven komt is grondwater. Een teleurstelling?

Doel: Door dit project worden de leerlingen zich bewust van hun eigen omgang met water.

Inhoud: Op een ochtend ligt er een schatkaart in de klas. De leerlingen proberen in groepjes de plek te vinden waar de schat verborgen ligt. ­Gezamenlijk graven ze de schat op. Het enige wat tijdens het graven naar boven komt is grondwater. Een teleurstelling? Door dit project worden de leerlingen zich bewust van hun eigen omgang met water.

Laat je hersens krakenTijd voor Professor Busy Lizzie: gebruik vlijtig liesjes om zelf onderzoek te doen! De leerlingen ontwerpen hun eigen onderzoeksopstellingen en gaan aan de slag.Voor elke leerling is er een plantje, een bloempot en potgrond.

Doel: De leerlingen ontwerpen hun eigen onderzoeksopstellingen en gaan aan de slag.Het doen van wetenschappelijk onderzoek en goede wetenschappelijke onderzoeksvragen stellen staat voor deze groepen centraal. Leerlingen onderzoeken hun eigen plant. De lessuggesties passen bij de leeftijd en ontwikkeling van de kinderen.In de handleiding vind je voorbeelden van onderzoeksvragen. De leerlingen ontwerpen hun eigen onderzoeksopstellingen en gaan aan de slag. TIP Wil je nog dieper duiken in het doen van echt weten schappelijk onderzoek? Laat leerlingen dan zelf goede onderzoeksvragen bedenken. Hiervoor kunnen jullie bijvoorbeeld het Vragenmachientje van het Wetenschapsknooppunt gebruiken.

Ontdek de wondere wereld van kleine dingenOf het nu om beestjes, plantjes, afval of grond gaat, alles ziet er totaal anders uit als je het 20 keer vergroot. In dit project van Eco-Schools kunnen jullie met de veldmicroscopen en camera’s kleine objecten in 3D bestuderen. In vijf lessen onderzoeken leerlingen hoe leven, overleven en samenleven werkt. Ze ontdekken planten en dieren en ecosysteem. Maar jullie kunnen natuurlijk ook gewoon alles vergroten wat je maar wilt. Er zal een nieuwe wereld voor jullie opengaan!

Doel: De leerlingen ontdekken de wondere wereld van het kleine.

Op zoek naar bodemdieren rond de schoolOp en in de grond leven wonderbaarlijke dieren. Ontdek hoe mooi, verschillend en nuttig ze zijn. Ga in de omgeving van de school met elkaar op zoek naar deze dieren. Kijk er goed naar en ontdek hoe bijzonder ze zijn. Gebruik daarbij de onderzoeksmaterialen, de zoek- en herkenkaarten en bodemdierenwaaiers uit de leskist. Er zal een nieuwe wereld voor jullie open gaan. Zo dichtbij!

Doel: De leerlingen ontdekken en ontmoeten verschillende dieren die op en in de grond leven in de buurt van de school.

Verwonder je over je eigen omgeving Wat valt je op in de natuur? Waar zou je meer over willen weten? Kijk eens op een andere manier naar je omgeving en ga op onderzoek uit. Er wachten vele verrassingen. Met de onderzoeksmaterialen uit de leskist gaan leerlingen buiten zelf aan de slag. De jongere leerlingen oefenen met goed waarnemen en stellen vragen bij wat ze zien. De oudere leerlingen bedenken daarbij ook zelf een onderzoekje.

Doel: Ontdekkend en onderzoekend leren Leerlingen ontdekken en onderzoeken hun natuurlijke omgeving volgens de stappen van onderzoekend leren. Ze stellen vragen over dieren en planten in hun omgeving en gaan zelf op zoek naar een antwoord. Ze delen hun ontdekkingen en ervaringen met de klas.

Inhoud: Dit project draait om ontdekkend en onderzoekend leren.Met de onderzoeksmaterialen uit de leskist, zoals loeps, verrekijkers, spiegeltjes en thermometers gaan leerlingen buiten zelf aan de slag en ontdekken en onderzoeken kinderen de omgeving vanuit hun eigen interesse. De jongere leerlingen oefenen met goed waarnemen en stellen vragen bij wat ze zien. De oudere leerlingen bedenken daarbij ook zelf een onderzoekje.

Kijk, hoor, voel, ruik en onderzoek Oren, neuzen, monden, ogen en vingers. We hebben ze allemaal, maar wat doen we er eigenlijk mee? En hoe zit dan bij dieren?In groep 1 t/m 4 gaan leerlingen aan de slag met alle lichaamsonderdelen en zintuigen.

Doel: Met de leskist Eigen lijf/Ander lijf gaan leerlingen aan de slag met lichaamsonderdelen en zintuigen. Door proefjes leren de leerlingen over de vorm enfunctie van hun eigen lichaam en vergelijken dat met die van dieren.

Inhoud: Oren, neuzen, monden, ogen en vingers. We hebben ze allemaal, maar wat doen we er eigenlijk mee? En hoe zit dan bij dieren?Met de leskist Eigen lijf/Ander lijf gaan leerlingen aan de slag met lichaamsonderdelen en zintuigen. Door proefjes leren de leerlingen over de vorm en functie van hun eigen lichaam en vergelijken dat met die van dieren.

Ontdek hoe je lichaam werktBloed, botten, spieren, ogen en oren. We hebben het allemaal. Maar wat doen we er eigenlijk mee? En hoe zit dat bij dieren?In groep 5 t/m 8 leren de leerlingen over het skelet, de spieren, de bloedsomloop en de ademhaling, de organen en de binnenkant van het oog en het oor.

Doel: Met de leskist Eigen lijf/Ander lijf gaan leerlingen aan de slag met lichaamsonderdelen. Door het bekijken van materiaal en proefjes leren de leerlingen over de vorm en functie van hun eigen lichaam en vergelijken dat met die van dieren.

Inhoud: In groep 5 en 6 leren de leerlingen over het skelet, de spieren, de bloedsomloop en de ademhaling. Naast het doen van proefjes zijn hiervoor een skeletmodel, dvd en levensgrote posters met alle spieren en de bloedsomloop beschikbaar.In groep 7 en 8 zijn er lessen over de organen en de binnenkant van het oog en het oor. Hiervoor zitten onder andere een demonstratietorso, een oogmodel en een oormodel in de kist.

Ontdek deze bijzondere wilde dieren in de stad  Een nestje in de boom op het schoolplein, een zingende merel voor het raam van de klas. Vogels zijn de meest opvallende ‘wilde’ dieren in de stad.  Onderwerpen die aan de orde komen zijn: vogels kijken, overeenkomsten en verschillen, vogels rond de school en de vogeltrek.

Doel: Leerlingen worden zich bewust van de vogels die om zich heen in de stad leven en maken kennis met allerlei aspecten van vogels zoals hun uiterlijk, gedrag, voedsel, vogeltrek etc. Ook leren ze wat ze zelf kunnen betekenen voor vogels en wat mensen van vogels in de stad vinden.

Inhoud: In de leskist vindt u onder andere:pluchen vogelseen compleet vogelpad voor groep 1 t/m 4(computer)spelletjes over vogelsverrekijkerseen vogellokfluitjevogelboeken en -waaierspostersDVD met vogelgeluidenEen compact overzicht en handleiding maken duidelijk wat u per niveau met de materialen kunt doen. In het voorjaar is deze leskist te gebruiken samen met de unieke live-beelden van de webcams in verschillende vogelnesten van www.beleefdelentejunior.nl van de vogelbescherming.

Verrassend leven in de sloot Leerlingen willen niet meer ophouden met het vangen van waterdiertjes. Ze laten enthousiast hun vangsten aan de anderen zien. Onder het wateroppervlak blijkt een verborgen wereld te zijn. Rijk en divers aan leven.Leerlingen gaan aan de slag met onderzoeksmaterialen uit de leskist. Een onderwaterkijker biedt een spectaculaire blik onderwater. Ook daar zijn roof- en prooidieren. Zelfs een complete voedselkringloop.  

Doel: Leerlingen ontdekken wat er in en om een sloot leeft. Ze ervaren hoe de dieren in de sloot leven en dat er een volledig ecosysteem is. Ook leren ze wat er met een ecosysteem kan gebeuren als het verstoord wordt.

Inhoud: Leerlingen gaan aan de slag met onderzoeksmaterialen uit de leskist: schepnetten, loeppotjes, zoekkaarten etc. Een onderwaterkijker biedt een spectaculaire blik onderwater­.Ook onderwater zijn er roof- en prooidieren. Zelfs een ­complete voedselkringloop.

Ontdek meer dan het weer Waaruit bestaat het weer en hoe meet je het? Hoe verandert het weer gedurende het jaar en gedurende de dag? Waarom zijn er eigenlijk seizoenen?  Leerlingen meten de verschillende elementen van het weer. In de hogere groepen leren ze ook over seizoenen en klimaten op aarde en klimaatverandering. 

Doel: Leerlingen worden zich bewust van het weer. Wat is het weer en wat voor invloed het heeft het op beslissingen die ze iedere dag nemen. Ze leren de verschillende onderdelen van het weer onderscheiden en doen daar metingen aan. Leerlingen van groep 5 en 6 begrijpen dat de zon de motor van het weer is (verdamping). Leerlingen van groep 7-8 begrijpen hoe de seizoenen ontstaan. Ze herkennen verschillende klimaten en weten wat klimaatverandering is en dat de mens een rol speelt in het versterkte broeikaseffect.

Inhoud: Leerlingen meten de verschillende elementen van het weer. In de hogere groepen leren ze over het ontstaan van de seizoenen en de verschillende klimaten op aarde. Ook staan ze stil bij de klimaatverandering.U kunt ook aan de slag met een extra opdracht duurzaamheid over o.a. de ecologische voetafdruk.De leskist bevat o.a. een weekweerkalender, een seizoenenspel, allerlei weermeetapparatuur, een globe en zaklamp (om een seizoenenproef mee te doen), verschillende boeken, informatie over de natuur als weersvoorspeller en nog veel meer.

We kunnen niet zonder Kunnen we zonder bomen en bossen? Al snel blijkt dat bomen niet alleen heel mooi en bijzonder zijn, maar dat ze onmisbaar zijn voor de wereld. In de schoolomgeving gaan de groepen 1 t/m 4 met een bomenpad en de groepen 5 t/m 8 met een opdrachtencircuit op ontdekkingstocht. De leerlingen leren over bomen, bostypen en functies van bossen. Ook spelen hout, papier en duurzaamheid een belangrijke rol.

Inhoud: In de schoolomgeving gaan de groepen 1 t/m 4 met een bomenpad en de groepen 5 t/m 8 met een opdrachtencircuit op ontdekkingstocht. De leerlingen leren over bomen, bostypen en functies van bossen. Ook spelen hout en papier een belangrijke rol. En wat heeft dat allemaal met duurzaamheid te maken?

Eten en voedsel spelen een zeer belangrijke rol in ons leven. Het heeft vele verschillende aspecten. Heerlijk om mee aan de slag te gaan met je leerlingen.  De thema’s: smaak, gezond eten, voedselproductie, consumentenvaardigheden en samen koken. Bij elke Smaakles hoort een opdracht op het digibord, zoals een filmpje, illustratie of spel. 

Doel: Chef! is het gratis online lesportaal met alle lessen en activiteiten van Smaaklessen en EU-Schoolfruit. In Chef! kan je flexibel en op maat aan de slag met voedseleducatie op school. De interactieve lessen worden via het digibord gegeven.

Inhoud: De thema’s: smaak, gezond eten, voedselproductie, consumentenvaardigheden en samen koken. Bij elke Smaakles hoort een opdracht op het digibord, zoals een filmpje, illustratie of spel.Chef! is het gratis online lesportaal met alle lessen en activiteiten van Smaaklessen en EU-Schoolfruit. In Chef! kan je flexibel en op maat aan de slag met voedseleducatie op school. De interactieve lessen worden via het digibord gegeven.